20:09 ICT Thứ hai, 18/02/2019

Trang nhất » Tin Tức » Viết về Trường xưa

PROVIDENCE và những kỷ niệm đầu đời - Phần 2

Thứ năm - 25/06/2015 16:28
Theo thông lệ, mỗi cuối tháng, Cha Tôn, vị Hiệu Trưởng nghiêm khắc của trường, đích thân đến từng lớp một, đọc bảng xếp hạng (Classement ) hàng tháng.
 

Bây giờ, chúng ta tạm bỏ lại phòng thí nghiệm đàng sau, để bước đến cầu thang lên tầng 2. Theo tôi nhớ, dãy lầu này, khởi đầu chỉ có 2 tầng, về sau, khoảng năm 1962, 63, do nhu cầu, trường đã cho xây thêm tầng thứ 3. Nói chung các lớp thuộc Chương Trình Pháp, lúc đầu nằm ở lầu 2, về sau được chuyển lên lầu 3. Một hàng lang chạy dài dọc theo các lớp, một khung cửa lớn, với ô kiếng phía trên, ngăn couloir thành nhiều đoạn; cửa sổ dọc hàng lang nhìn xuống sân cờ. Các lớp rộng rãi, trang bị quạt trần, 2 cửa sổ lớn, nhìn xuống những cánh đồng chạy dài gần đến khu An Cựu...Bên ngoài là cửa gổ , bên trong cửa kiếng, vì mùa đông ở Huế thường lạnh và kèm theo mưa. Các buổi chiều, gió “đồng nội” thổi hiu hiu, bọn tôi, những dân nghịch, ngồi gần cửa sổ, hay dõi mắt nhìn ra cửa sổ, cố “phát hiện” xem có...  cô “thôn nữ” nào đó đang thực hiện câu ca dao mộc mạc ngày xưa: “Thứ nhất là đỗ Thám Hoa, thứ nhì lấy vợ, thứ ba... “ị” đồng” trong các đám ruộng lúa xa tít bên dưới không? Rồi cả bọn báo động cho nhau, cười rúc rích...Đúng là “Nhất quỷ, nhì Ma, thứ ba học trò.” Qủa thật không sai!

Bàn giáo sư nằm phía trái, trên bục gổ cao, cái bục kéo dài dọc theo bảng đen. Cái “chiffon” chùi bảng khá đặc biệt, làm bằng khúc gổ dài bằng gang tay ,với một miếng bao tải chặc quanh. Các bạn có ai đoán được lý do vì sao mà tôi vội tả kỹ cái chiffon, liền sau cái quạt trần không? Bạn nào đoán đúng phải là dân “quậy”, giống tôi. Lý do thật đơn giản: Chuông rung vào lớp, việc trước tiên là cho quạt chạy thật nhanh, nhìn ngoài thấy các “ngài” chưa tới, là thế nào cũng có màn phá: Một trong những cách được bọn tôi chọn là lấy cái chiffon, liệng lên cánh quạt đang quay dzù dzù; cánh quạt đánh mạnh cái chiffon, hên xui, văng trúng ai nấy chịu, bụi phấn bay mù trời...Cả  lớp nhốn nháo, vừa la hét, tránh né, vừa cười nghiêng ngả cho đến khi Cha Thầy xuất hiện!

Buổi học bao giờ cũng bắt đầu với phần đọc hoặc hát kinh, bình thường là kinh “Kính Mừng”  bằng tiếng Pháp, “Je vous salue Marie”, hoặc nếu là giờ Anglais của Père Lefas, thì được đọc bằng tiếng Anh, “Hail Mary”. Thuở đó tôi nhớ là mình không thuộc và cũng chẳng muốn học kinh bằng tiếng Anh, cứ mổi lần như vậy, tôi vẫn nhấp môi, kiểu “Lip Sync”.

Phần trên, tôi cũng có nhắc tới cánh cửa ngăn của hàng lang, không phải do ngẩu nhiên, mà có lý do hẵn hoài : Ngày xưa tôi “vốn” dốt Toán lắm, bây giờ nghĩ lại, thấy mình đâu phải đần độn gì cho cam, vậy mà không biết tại sao, hồi đó, tôi lại bị “dị ứng” quá nặng với Cha Duval. Cái mặt khắc khổ không bao giờ thấy nụ cười của Cha, mái tóc bạc trắng, óng ánh, đâu thua gì mái tóc của ...Kim Novak, đôi mắt sắc và lạnh, với tôi, chẳng khác bao nhiêu ánh mắt mấy Sỹ Quan SS Đức Quốc Xã. Mà đã sợ quá thì làm sao mà tiếp thu được cái kiến thức thật trừu tượng như Toán học? Vào lớp, đã ngồi bàn cuối, còn phải ...cúi rạp người xuống để tránh né ánh mắt cú vọ và xoi mói của “Người”. Đã vậy, trong trường chỉ có một ông thầy Toán duy nhất đó mà thôi, từ Sixième lên tới Seconde. Đúng là “Take it or leave it!”, hỏi làm sao mà tôi ngóc đầu lên nổi? Và cũng vì “dốt” Toán hết thuốc chữa, nên tôi đã phải khổ sở suốt cả mấy năm Trung Học. Hồi đó tôi có người anh bà con, Vĩnh Chánh, con cậu ruột tôi, học trên tôi một lớp, và hiển nhiên cùng một Sư Phụ Toán. Cứ mỗi đầu năm, tôi năn nỉ ông anh cho tôi mượn cuốn tập sửa bài tập Toán của y, vì Cha Duval, sau khi ra bài tập hằng ngày, hôm sau là có bài sửa, bắt học trò chép lại vào tập. Nắm được bửu bối này trong ta ymỗi ngày, khi nhận bài tập Toán, việc đầu tiên tôi làm là lật cuốn tập của Chánh tìm xem có bài nào trùng không? Nếu có là cứ nhắm mắt chép lại nguyên con...để rồi ,sau khi nộp, ngày mai, khi nhận lại, thấy một số không tổ bố bằng mực đỏ, lý do là tại “chép lại của người khác”. Tôi ngạc nhiên và thật phục lăng tài “thám tử” của Cha. Sau này khi đi dạy, học trò của tôi cũng bao phen ngạc nhiên, khi bị tôi cho số không vì lý do tương tự. Bây giờ thì tôi đã quá hiểu định luật: Thầy “đẻ” ra trò, chứ có bao giờ ngược lại? Năm đó, tôi đang học lớp quatrième, một hôm, nghe tin Cha Duval bị tai nạn xe, phải vào nhà thương! Trời đất quỷ thần ơi, sao mà tôi mừng rỡ đến thế? Như vậy là mình cũng có được... mươi ngày yên thân! Tôi sớm thất vọng! Nội hôm sau, Cha đã xuất viện, đầu băng bó như một “Momie Egyptienne”, chỉ chừa có mắt, mủi và miệng... Cha chỉ nghỉ đúng một ngày. Ngày kế tiếp, Cha trở lại lớp, tuy không nói năng được, nhưng vẫn viết bảng và ra bài tập được. Có trò nói đến phép lạ, riêng tôi, sao tôi đâm ghét cái phép lạ này quá chừng!

Theo thông lệ, mỗi cuối tháng, Cha Tôn, vị Hiệu Trưởng nghiêm khắc của trường, đích thân đến từng lớp một, đọc bảng xếp hạng (Classement ) hàng tháng. Mỗi cuối tháng, tôi cứ dõi mắt nhìn ra hàng lang, khắc khoải chờ đợi...Khi nghe thấy giọng cha vang lại từ lớp kế bên là tim tôi bắt đầu đổi sang... nhịp Paso. Và rồi cái gì đến, sẽ đến...Cha sẽ đẩy mạnh “cánh cửa ngăn hàng lang”, đóng mạnh cửa lại và bước vào lớp, tay đưa lên chỉnh gọng kiếng đồi mồi trên sống mủi. Cha sẽ nói vài lời với cha dạy lớp, sau đó, đảo cặp mắt nhìn quanh lớp. Ngài sẽ hỏi: “Qui est premier ce mois?”, sẽ có vài người cất giọng đoán mò...sau đó, Cha sẽ nhìn vào danh sách đang cầm trên tay và tuyên đọc: Premier ...Tôi còn nhớ rõ tên người bạn, nhìn bên ngoài, có vẻ hơi “lù đù”, kính cận dày cui, nhưng y vừa chăm, vừa giỏi. Tôi muốn nói đến Lê Xuân Lộc, hầu như tháng nào y cũng đứng đầu. Về sau, Lộc vào Sài Gòn, ở Cư Xá Đắc Lộ, tốt nghiệp QGHC và nghe đâu thi đậu vào CĐ Ngoại Giao. Tuần tự Cha sẽ đọc tiếp; deuxième, troisième...cho đến khoảng vingt- deuxième, Cha sẽ dừng lại, dùng mắt tìm kiếm dung nhan mùa Hạ của tôi, đang lấm lét, núp sau lưng mấy thằng bạn. Ngài sẽ nhấn mạnh từng chử: Vingt- deuxième TRẦN VĂN THUẬN...Ngài sẽ lại nhìn tôi một cách nghiêm khắc và hỏi bằng tiếng Việt: “Bộ mi tưởng nhà mi có nhiều vàng nên khỏi cần học phải không?” Số là hồi đó Mẹ tôi có “dịch vụ” cầm Vàng, sở dĩ tôi nói dịch vụ, vì Mẹ tôi không mở cửa Tiệm như người khác, tuy nhiên vì làm lâu năm và có uy tín, nên khách chủ cũng khá đông, và hiển nhiên Cha Tôn cũng biết vì cũng quen khá thân với Ba tôi... vì vậy mà Cha đã nói “móc” thằng nhỏ. Những người không biết, có thể thắc mắc: đứng hạng 22 đâu có gì tệ lắm đâu? Xin thưa để quý vị  rõ, 22 là tệ lắm đó, vì trong lớp, thường thường chỉ vỏn vẹn chừng 25, 26 mạng là cùng! Hiển nhiên, thỉnh thoảng, hên xui may rủi, tôi cũng lên được hạng 18, 19...Tuy mang “nghiệp” dốt Toán, nhưng ngược lại, trình độ Francais tôi lại rất khá, có thể nói là “parmi les premiers de ma classe”, nhưng rất tiếc, ở cấp Trung Học, lúc chưa chọn được Ban thích hợp, bết bát quá về một môn chính, thì khó bề vớt vát được, dù giỏi môn khác. Đấy là tôi “quên” nói là tôi chúa lười học bài...Trong học bạ của tôi, lời nhận xét đúc kết của Cha Hiệu trưởng luôn luôn là: “Intelligent mais paresseux”.

Tôi còn nhớ kỳ thi B.E.P.C năm 64 (Brevet d’études du Premier Cycle ), tôi vào thi tại Trường Blaise Pascal, Đà Nẵng. Nhìn lại, sao tôi thấy tôi còn ngây thơ, vô tội quá. Hầu như không có một sự chuẩn bị đáng kể nào. Đại khái nghe đi thi, thì vác mạng đi thi. Đến độ không biết mấy giờ phải có mặt tại trường thi, dù đã có ghé thăm xem vị trí nhà trường trước đó? Sáng hôm đó, trời chưa kịp sáng, với sự đốc thúc của bà Chị, tôi vội vã kêu xe Cyclo đến địa điểm thi, trên trời, tôi nhớ ...mặt trăng vẫn còn lơ lửng chưa tan. Kết quả kỳ thi, như thường lệ, Trường Providence luôn dẫn đầu tỷ lệ thi đậu, kỳ này với khoãng 92%, có nghĩa đi thi 25, thì đổ hết 23...và đáng nói nhất là trong 2 kẻ xấu số kia, có thằng tôi! Quả là “ốt dột”, không dám ngẩng mặt nhìn ai! Qua bảng “Relevé de notes”, môn Francais được 15, 16 điểm, có thể xem là Excellent, ngược lại Math lảnh một con Zéro tổ bố! Thành thử năm sau, thay vì “redoubler” lớp Troisième, với sự đồng ý của gia đình, tôi đành đau khổ “say Good Bye” với chương trình Pháp, “Good Bye” luôn Cha Modeste Duval, để nhảy sang chương trình Việt, theo đúng phương sách “Ta về ta tắm ao ta”...Tôi còn quyết định “nhảy” Cấp lớp Đệ Tam, vào thẳng lớp Đệ Nhị, nhờ vào Giấy chứng nhận “ma”, đã hoàn tất chương trình lớp Đệ Tam, do một người bạn gia đình, có Cử Nhân Giáo Khoa ký nhận. Quyết định đó có lẽ đã mang lại may mắn và kịp thời chuyển hướng đời tôi. Nhìn lại, nếu còn cố chấp đeo theo chương trình Pháp, chắc tôi đã phải “Xếp bút nghiên, theo việc đao cung” và có thể giờ này, đất nước ta chắc đã có thêm một “Liệt Sỹ”... vì dốt Toán.

Từ lúc chuyển sang chương trình Việt, Ban C Pháp Văn, đời tôi coi như lên hương, năm nào cũng thi đậu, mà còn đậu cao nữa chứ... Niên khóa 67-68, tôi ghi tên vào lớp DBVK Pháp tại ĐHVK Huế. Tưởng từ nay, mọi chuyện sẽ êm ả, sẽ chung thân mọc rể tại vùng đất “Huế thơ Huế mộng” này...Đùng xảy ra vụ Mậu Thân, nhà  tan cửa nát, may mắn là thân xác còn nguyên vẹn, không bị rữa nát như một số bạn bè tôi, được tìm thấy ở Suối Đá Mài, hay Gia Hội, Bãi Dâu.... Sau Biến Cố MT, gia đình tôi di cư vào Sài Gòn, để lại mình tôi đàng sau, với bao nổi...hân hoan! Số phận con út đối với tôi không mấy “hào hứng”, vì luôn mãi bị giám sát, kềm kẹp; nuông chìu đâu hổng thấy, chỉ thấy toàn những che chở đôi khi không cần thiết. Nay “nhờ ơn” Giải Phóng, tôi nay bổng trở thành một công dân tự do, với nhóm bạn bè, gồm 4 tên, trong nổi chán chường, tang tóc, của một Cố Đô hoang tàn, đổ nát.

Cuối năm ấy, tôi may mắn thi đỗ, sở dĩ nói may mắn, vì trong nhóm bạn thân, 4 đứa, sống chết có nhau lúc đó... chỉ mình tôi thi đỗ. Nguyễn Xuân Sử, Dự Bị VK Anh Văn, thi rớt; sau  gia nhập Trường Chiến Tranh Chính Trị Đà Lạt, tốt nghiệp, chọn SĐ Nhảy Dù; Trần Tuấn, Dự Bị Y Khoa, thi rớt, sau gia nhập Hải Quân; Nguyễn Văn Trí, con bà Dì ruột và cũng là người bạn chí thân của tôi, lâu nay ... chủ trương “Make love, not war” nên trốn lính, tiếp tục trốn lính, không thay đổi. Thế rồi, với sự hối thúc của Ba Mẹ, để lại đàng sau một “trời kỷ niệm” và một mối tình thật đẹp...chưa kịp đơm hoa, tôi chuyển vào học tiếp ở Sài Gòn. Ghi danh cùng lúc hai phân khoa, tôi hoàn tất Cử Nhân Giáo Khoa Pháp Văn, khóa 1, năm 1970, tại ĐHVK Sài Gòn, và năm sau, 1971, tôi tốt nghiệp ĐHSP Sài Gòn, ban Pháp Văn, năm đó tôi vừa “tròn” 22 tuổi. Tôi biết các bạn đang nghĩ gì, các bạn nghĩ đúng: “Thằng này bắt đầu nổ!”. Sau bao nhiêu năm tháng khổ sở, đày đọa vì...”dốt” Toán, xin bạn thông cảm, cho tôi “gáy” lên một tiếng cho... nhẹ lòng và cũng là cách để chứng tỏ: tôi chỉ là...”nạn nhân” của một hệ thống giáo dục quá khắc khe, chứ không hẳn dốt đến thế.

Chết rồi, lại lạc đề cả mấy dặm chỉ vì...cánh cửa ngang. Thôi để tôi đưa các bạn xuống trở lại sân cờ. Thuở đó, mỗi thứ Hai, toàn trường sẽ làm lễ Chào Quốc Kỳ trọng thể, vừa hát, vừa kéo cờ. Những ngày còn lại, mỗi sáng, các lớp cũng tập họp cùng chỗ, kéo cờ trong im lặng, sau đó, tuần tự đi vào lớp học. Nằm xéo với sân cờ, có một cây “búng” thật lớn, trái búng, lớn cỡ trái banh Tennis, với lớp da sần, thỉnh thoảng rụng xuống sân, chỉ tiếc trái không ăn được, nên bọn tôi thường dùng để chọi nhau chơi. Từ một nhánh cao, có ai đó đã cột thòng xuống một sợi dây thừng, lớn cở cổ tay con nít, trong lúc chờ đợi giờ vào lớp, hoặc vào giờ chơi, các học sinh có thể dùng để đu hoặc để leo. Nhìn xa ra là sân bóng đá của trường; phần cuối sân, đi thêm đoạn ngắn là ra khỏi khu vực của trường để bước vào “lãnh địa” của Tiểu Chủng Viện (Petit Séminaire). Mổi ngày, từ sân cờ nhìn ra, có thể nhìn thấy mấy “Chú” Tiểu Chủng Viện, đi đường tắt, lục tục kéo qua học “ké”...Trong đám “chú” đó, tôi nhớ nhiều nhất là Lê Hồng Phúc, con trai của Cố Đại Tá Lê Quang Tung, Chỉ Huy Trưởng Lữ Đoàn LLĐB phụ trách An Ninh Phủ Tổng Thống, người bị Nhóm Phản Tướng hạ sát, trong cuộc đảo chánh lật đổ TT Ngô Đình Diệm năm 1963. Phúc khá đẹp trai , mặt mày sáng sủa, hồng hào, đeo kiếng cận, tánh tình vui vẻ và cũng là HS xuất sắc của lớp tôi. Không biết về sau, LHP có được thụ phong Linh Mục không, hay vì đẹp trai mà bị cô nào bắt cóc mất cũng nên? Đỗ Hữu Cãnh, có người anh tên Đỗ Trinh Huệ, bạn ông anh đầu tôi, cũng đeo kiếng cận, cũng lanh lẹ, vui vẽ, học lực trung bình...nhưng “Chú” này, chắc vì lanh lẹ quá, ham “dzui” quá, nên nghe đâu về sau, được thụ phong sớm ...chức “Ba” thay vì chức “Cha”...Ngoài ra còn các chú: Trần Văn Minh, Cái Viết Phụ, Lê Văn Sĩ...các bạn này, hình như sau này đều trở thành Linh Mục. Ngoài ra, trên tôi một lớp, còn có Chú Nguyễn Văn Lý, hiện tại là một Linh Mục “nhập thế”, năng nổ trong lực lượng chống đối chính quyền CS tại Việt Nam. Thời gian qua, Cha Lý trở thành  nổi tiếng, nhất là với tấm hình ra Tòa.

Thuở đó, ở Huế, có hai Trường Công Giáo nổi tiếng: Trường Pellerin, địa điểm nằm gần khu vực Nhà Ga Huế, tên Việt là Bình Linh, do các Frères Dòng La Salle phụ trách, và Trường Providence, tên Việt là Thiên Hữu hoặc Thiên Hựu, do Dòng Thừa Sai Paris (Société des Missions Étrangères de Paris) phụ trách. Hai trường kèn cựa nhau, chủ yếu là về hai mặt: Thể thao và học vấn. Theo nhận xét của tôi, và chắc cũng là nhận định chung của đa số, về mặt Thể Thao, qua các môn: Bóng Đá, Bóng chuyền, Bóng Rỗ, bóng bàn...cọng thêm phần Diễn Hành, Trường Pellerin có vẽ lấn lướt hơn... một chín, một mười; nhưng về mặt học vấn, tính theo tỷ số thi đỗ qua các kỳ thi, Trường Thiên Hữu dể dàng chiếm thượng phong..mặc dù trong hàng ngủ đó... có cả mặt tôi!

THÀNH PHẦN GIẢNG HUẤN

Cấp Tiểu Học:

Tôi chỉ xin lần lượt kể tên những người tôi còn nhớ tên, cọng thêm những chi tiết “đặc biệt” về mỗi người. Riêng các thông tin khác như: thời điểm, bộ môn phụ trách, cấp lớp...chỉ dám đề cập nếu còn nhớ...

LM. Nguyễn Văn Trọng: Cha Trọng là một LM trẻ, rất linh hoạt, vui tánh...Cha hát hay và thường cho chúng tôi xem những phim hoạt họa, nhất là bộ phim “Silvain/ Silvette”, vừa chiếu phim, vừa phụ họa. Cha thường chạy xe “Mô tô” và về sau, tử nạn trong một tai nạn xe, lúc cha còn rất trẻ, khoảng chừng trên dưới 32 tuổi(?). Cha Trọng còn có người em kế,  là LM. Nguyễn Văn Nghi, cũng thuộc ban Giảng Huấn của Trường Thiên Hựu. Cha Nghi, đẹp trai, hào hoa, phong nhã, phụ trách dạy cấp lớp Đệ Nhị... Về sau, do điều động của Tòa Tổng Giám Mục Huế,  Cha được thuyên chuyển về một họ đạo, tôi không nhớ rõ tên, ở một vùng không được an ninh. Cha tử nạn, lúc cũng còn rất trẽ, trong một trận tấn công. Người em thứ ba, BS Nguyễn Quý Thể, sở dĩ tôi nhắc đến, vì sau này trở thành Ông Anh Rể của tôi. Sau 1975, tỵ nạn cùng gia đình tại Hoa Kỳ, và cũng mất sớm lúc chưa đầy 60 tuổi.

Soeur Chantal: Vừa xinh, vừa hiền lành, dể thương. Thần tượng của bọn tôi ở cấp Tiểu Học. Hồi đó, dù còn thật bé nhưng cũng thật rắn mắt, bọn tôi thường “cặp đôi” Soeur Chantal với Cha Trinh, cũng là gíao viên ở Trường. Lý do đơn giản là thỉnh thoảng thấy Cha và Soeur hay ra đứng nói chuyện ở ngoài hàng lang lớp, sau khi ra bài tập cho học sinh! Đúng là “Con nít quỷ”.

Cô Miên: Em gái Cha Tôn, Hiệu Trưởng. Cô hình như thuộc diện “tu xuất”, sống độc thân, nhà ở đối diện trường, trên đường Nguyễn Huệ. Cô Miên thỉnh thoảng khẻ tay học trò, tiếng là “khẻ” nhưng đôi khi ...cũng nhức nhối lắm, nhất là khi Cô bắt chụm 5 ngón tay lại, như búp sen, và dùng thước đánh trên đầu các ngón tay. Nếu tôi nhớ không lầm, Huỳnh Kim Sơn, bạn cùng lớp với tôi, là cháu của Cô. Sơn người dong dỏng, gầy, mắt cận, đeo kiếng, tánh tình hiền lành. Được tin bạn HKS đã mất năm rồi.

Soeur Annivette (?) : Không biết vì sao hồi đó, không bao giờ tôi ...chính thức biết được tên Soeur, chỉ nhớ cách gọi và đoán mò...Soeur là con gái của Ông Bà Khóa, họ đạo Phú Cam. Soeur không xinh như soeur Chantal, nhưng tánh tình cũng hiền lành, dể chịu. Soeur có nhiều anh em trai, các anh: Toàn, Tín, Tưởng, anh nào cũng tập thể dục Thẩm Mỹ, thân hình đẹp như lực sỹ thứ thiệt, buổi chiều, thường hay xuống tắm sông Phủ Cam. Vì ngưỡng mộ nên tôi mãi nhớ đến bây giờ.

Soeur Thơ: Không biết tại sao tôi không nhớ đến một tên nào khác hơn, chỉ quen gọi là Chị Thơ. Lại thêm một người đẹp khoác áo tu! Chị Thơ là con gái Bà Tú, bạn của Mẹ tôi. Soeur đẹp người, khá cao ráo, khuôn mặt trái xoan, mắt sáng, má luôn ửng hồng...Không biết vì sao tôi lại hay nhắc đến các soeurs... đẹp vậy? Chắc tại vẻ đẹp mà kết hợp với chiếc áo Dòng, càng làm vẻ đẹp trở nên thánh thiện, thanh khiết hơn.

Thầy Trần Văn Thông: Phải nói Thầy Thông là người Thầy dạy môn Pháp Văn của nhiều...thế hệ ở Huế và Đà Nẳng. Thầy rất được sự thương mến, kính trọng  của học trò . Trong nhà tôi, ngoài tôi ra, anh kế tôi, bà chị Tư của tôi, ai cũng đã từng học với Thầy. Tôi nhớ Thầy ăn mặc lịch sự lắm, bao giờ cũng sơ mi trắng, cà vạt...Người thì gầy, mắt sâu hoắm, hút thuốc liên tục, mới nhìn, ai cũng nghĩ chắc Thầy bị bệnh phổi hay sao mà mặt mày xương xẩu, không biết qua khỏi nổi...con trăng này không? Vậy mà giọng nói Thầy rỗn rảng , chẳng khác nào... Tạ Tốn của Kim Dung, với môn Sư Tử Hống! Thầy mới nhìn, có vẽ nghiêm khắc, hơi “ngầu”, nhưng gần Thầy, mới thấy được cái dể thương, cái “duyên dáng” rất trẻ trung của Thầy. Thầy sống thật thọ, thọ hơn rất nhiều học trò của Thầy. Thầy mới mất cách đây không bao lâu, khoảng vào năm 2010, 2011, thọ gần 100 tuổi thì phải.

Thầy Thông phụ trách môn Francais ở Cấp lớp Nhất và tôi là học trò cưng của Thầy. Tôi mãi nhớ, có lần Thầy chọn tôi đóng vai Hoàng Tử, trong câu chuyện Giáo Khoa “Le Prince et la chemise d’un homme heureux”(?)...Riêng Thầy đóng vai Ông Tiên...Gia đình Thầy rất đông con cái, con trai của Thầy đủ để lập một đội Bóng Đá, mà thật vậy, mấy người đó đá banh thuộc loại xuất sắc và thuộc đội bóng đá của trường. Trong số đó tôi biết có Anh T.V.Diễn, học cùng lớp anh Ba tôi; Anh T.V. Đàn, cỡ lớp bà chị Tư của tôi; Anh T.V. Giáo, Đại Úy BB, có thời gian làm Cán Bộ, Đại Đội Trưởng của tôi tại ĐĐ21 Khóa 5/71, Trường VBSQ Thủ Đức. Anh Giáo vừa mất năm rồi, 2014, tại California; T.V. Hóa, học trên tôi 1 lớp, đẹp trai, học giỏi, sau 75, định cư ở Pháp và nghe đâu cũng rất thành công ; T.V. Phương, sau tôi 1 lớp và còn nhiều nhiều nữa mà tôi không được biết đến.                                                        

Mr. Carme: Dạy Toán. Tôi không nhớ rõ Ông dạy tôi ở cấp lớp mấy: 7ème Special hay 6ème? Chỉ nhớ Ông đầu hói và hút thuốc như “đầu tàu”, nói đúng hơn, bọn tôi hay chọc,  “il ne fume pas ses cigarettes, il les suce!”. Không biết tại ông hà tiện hay sao mà điếu thuốc Bastos, lúc ông vất bỏ, gần như đã cháy không còn gì nữa. Ông có 2 con trai: Francois và Michel Carme. Michel học trên tôi môt lớp. Tên này cũng thuộc loại đẹp trai nhưng “ba trợn”. Chọc nó giận, nó “xổ Nho” như điên! Hoàn toàn không biết “xuất xứ” của ba cha con này? Hình như là dân “Pieds Noirs” thì phải.

 

CẤP TRUNG HỌC :

Père Henri Petitjean: Vào thời điểm đó, tôi đoán Cha khoảng 34, 35 tuổi, hoặc trẻ hơn. Phụ trách môn Francais, Histoire và Morale của nhiều cấp lớp. Nói tới các cha cố tại Trường Providence, với tôi, Cha Petitjean là một khuôn mặt “lớn”, rất được sự ngưỡng mộ, thương yêu của các học sinh. Người cao dong dỏng, đầu nhỏ, tóc vàng, húi cao, theo kiểu Tintin, có chút râu kiểu Hitler, đeo kiếng trắng. Bàn chân cha dài quá cở , chẳng thua gì “ổ bánh mì Chaffangon loại bự ”, dáng đi bao giờ cũng hấp tấp, vừa đi, vừa chạy... Tôi nhớ Cha quê tại Nancy, Pháp. Cha là một nhà giáo xuất sắc, tận tụy, rất gần gủi học trò, đã vận dụng hết tâm huyết trong sứ mạng giáo dục, qua việc truyền đạt, không những kiến thức, mà còn về những giá trị tinh thần, kỷ luật tự giác.  Vào những năm 59, 60 mà Cha đã tận dụng tối đa phương pháp “Audio Visuel” trong giảng dạy...mà mãi đến hơn 10 năm sau, chương trình “Thính Thị” mới được đưa vào nội dung phương pháp giảng dậy Sinh Ngữ tại các Trường ĐHSP. Như tôi đã có dịp nói bên trên, phòng Cha là một Thư Viện nhỏ, nhưng khá đầy đủ các sách vở, tài liệu, hình ảnh . Vì vậy, trong giờ học, tùy đề tài, Cha đã cho chúng tôi xem những hình ảnh, đôi khi phim ảnh liên hệ. Ngoài ra, ở cuối lớp, Cha bố trí 2 tấm bảng, bằng vật liệu nhẹ, trên đó Cha đã dùng “punaise” để ghim các hình ảnh, liên quan đến đề tài giảng dạy. Ví dụ nói về Ai Cập, hình ảnh các Kim Tự Tháp, Vua Pharaon, các vị thần linh Ai Cập, các cuộc đào bới di tích Ai Cập, xác ướp Momie...Khi học về đề tài “Aviation”, thì tất cả mọi nổ lực đều chú tâm tới đề tài đó: Các bài “Dictée”, các hình ảnh máy bay, ngay cả các tác phẩm của St. Exupéry như: Courrier Sud, Vol de nuit, Pilote de guerre... cũng được khuyến khích đọc. Riêng về đề tài này, tôi còn nhớ, Cha đã thuê một chiếc xe Bus và đã chở nguyên lớp chúng tôi xuống tận Phi Trường Phú Bài. Chúng tôi không những được dịp quan sát sinh hoạt tại phi trường, Cha còn liên lạc và xin phép viên Phi Công, cho phép chúng tôi lên tận máy bay, vào quan sát phòng lái...Nhờ chuyến đi đó, mà giờ này, hơn nữa thế kỷ sau, tôi vẫn còn nhớ một số từ ngữ khá đặc biệt về phi trường, về máy bay như: manche à air, balise, hublot, manche à balai (Cần lái ), train d’atterrissage...Chúng tôi đã học được rất nhiều tánh tốt từ Cha, một trong những tánh tốt đó, với tôi, là tánh trật tự, chu đáo, chính xác trong công việc. Tôi nhớ, Cha bắt mổi HS luôn có sẵn trong cặp 3 cỡ giấy: nữa trang, 1 trang và trang đôi, được cắt thật thẳng nếp, tuyệt đối không có “răng cưa” hoặc “lổ rách” nếu là “double page”.. Trên góc trái có ghi sẵn tên họ, cấp lớp...được đóng khung trong ô hình chử nhật. Conjugaison des verbes là một trong những phần Cha đặc biệt nhấn mạnh. Ngày nào vào lớp, sau khi đọc kinh xong, hầu như bao giờ cũng có màn kiểm tra về “Conjugaison”. Đại khái ,Cha sẽ mau mắn ra lệnh: Prenez une demi-page...Không quá 15 giây sau..: Première question: Verbe mettre, mode Subjonctif, temps présent, 2ème personne du pluriel...bọn tôi phải mau chóng ghi xuống câu trả lời : “Que vous mettiez” và cứ thế, bọn tôi phải trả lời trên giấy chừng 10 câu hỏi cùng thể loại. Sau đó Cha sẽ thu lại các câu trả lời của dãy bàn này, tráo đổi qua dãy bàn khác, để chấm lổi. Toàn bộ kiểm tra không quá 15 phút...Có hôm, Cha dạy chúng tôi cách “trình bày” một bì thư... mới nghe thì có vẽ “lẩm cẩm”, nhưng lớn lên, tôi đã có nhiều dịp quan sát, rất nhiều người không biết cách trình bày một bì thư : Tên người nhận và địa chỉ nằm ở đâu? tên người gửi sẽ nằm ở đâu? tem dán ở đâu? Phải nói, chúng tôi đã may mắn có được một người Thầy rất chu đáo và tận tụy.

Ngoài môn “Francais”, Cha còn dạy môn Histoire và “Morale”, một hình thức “Cathéchisme” nhưng chú trọng nhiều đến hình ảnh. Mổi HS có một tập khổ lớn, cỡ 8,5” X 14”, trong đó, ngoài việc ghi chép các bài học ngắn gọn, bọn tôi phải cắt các hình từ một tập hình, với nội dung từ Kinh Thánh, được phát riêng, và cẩn thận cắt dán vào tập, tôi thích “Art works” nên rất thích thú với môn học.

Père Jean Oxarango:  Phụ trách môn Science Naturelle( ?) Quê Bayonne, Basque. Vào thời điểm đó tôi nghĩ Cha cũng khoảng 38, 39 tuổi. Tánh tình vui vẻ, khá cởi mở, loại người ”Jovial”. Người khá cục mịch, tóc quăn và hơi hói, mủi bự và quặp, loại “mủi két”, cặp mắt sáng, linh hoạt và thông minh. Nếu ví von Cha Petitjean là Tintin, thì Cha Oxarango có thể ví với...Capitaine Haddock. Cha có tật hay vuốt mủi, mỗi khi có điều gì thích thú. Cha thường lái chiếc xe “2 Chevaux” khá củ. Cha có sở thích quay phim. Tôi nhớ trong một kỳ cắm trại Hè tại bải biển Cảnh Dương, Cha đã thực hiện một đoạn phim 8mm ghi nhận cảnh sinh hoạt Trại của HS. Như đã nói trên, Cha Oxarango là “Vị Thần” trấn giữ phòng Thí Nghiệm của Trường. Về sau, khi học ở Dự Bị Văn Khoa Huế, niên khóa 67-68, tôi gặp lại Cha, cũng là Giảng Viên tại ĐH Văn Khoa và Sư Phạm Huế.

Père Modeste Duval: Đúng như cái tên của mình, Cha là biểu tượng của sự nghèo nàn, khiêm tốn. Cha luôn mặc một áo dài đen, nhưng đã bạc màu, chân đi giày “sandale: mòn gót, đã được cha nhiều lần dùng da “chêm gót” lại. Khổ người trên trung bình, bụng khá lớn, ít nói, không bao giờ cười, với đôi mắt thật sáng, nghiêm khắc, sâu thẳm, như đang nhìn xuyên thấu người đối diện. Tóc Cha bạc óng ánh. Có nhiều “nguồn tin” giải thích: ngày xưa, Cha hoạt động Tông Đồ bên Trung Hoa, năm 1949, sau khi Cộng Sản chiếm đoạt chính quyền, Cha M. Duval và một số nhà Truyền Giáo khác bị bắt giử. Cha bị lảnh án Tử Hình. Sau mấy tuần chờ đợi ngày hành quyết, tóc Cha bổng đổi sang một màu trắng xóa! May thay, vào giờ chót, Cha được ân xá và bị tống khứ về Pháp. Nguồn tin chính xác tới đâu? Thật tình tôi không rõ, nhưng câu chuyện nghe cũng khá ly kỳ, nên tôi mới nhắc lại. Khác hẵn với cha Petitjean, hoặc cha Florent, phòng Cha Duval gần như ít ai lui lại, cha sống khá âm thầm, khắc khổ...Trong suốt thời gian học với cha, thật sự ít ai được nhìn thấy nụ cười của cha nó ...giống cái gì? May lắm là vào ngày Nouvel An, khi toàn lớp cử đại diện, đứng lên chúc mừng năm mới , Cha sẽ  nỡ một nụ cười gượng gạo...Để đáp lại, thay vì cho HS vui chơi, ca hát, bánh kẹo, Cha sẽ cho... những bài Toán đố...vui để học sinh giải.

Cách đây khoảng 15 năm, hoặc lâu hơn nữa, tôi không nhớ ai cho tin, nhưng tin nói là cha M. Duval đã bị giết chết trong một vụ cướp, ở một họ đạo nghèo nàn, xa xôi nào đó, ở tận Phi Châu...? Một lần nữa, đây là một nguồn tin chưa được kiểm chứng, nên tôi cũng nói ra với tất cã những dè dặt cần thiết.

Nhắc về cha Duval đã gợi lại cho tôi những khắc khoải thời đi học, nổi sợ hãi vì “dốt Toán”, nhưng điều kỳ lạ là tôi chưa bao giờ cảm thấy oán giận Cha. Trong tôi, Cha Duval vẫn mãi mang hình ảnh của đức khổ hạnh và sự thánh thiện hiếm thấy, trong một người Thầy, một linh mục Công Giáo. Nếu có quyền hạn...của Tòa Thánh Vatican, tôi sẽ không ngần ngại...phong thánh cho Cha.

Père Florent Zuchelli: Cha Florent Zuchelli xuất hiện khá “đột ngột”, năm tôi học lớp 5ème, khoảng 1962 thì phải. Một hôm đẹp trời, bổng thấy xuất hiện một Linh Mục “Áo Trắng”, một điều khác lạ vì các Linh Mục của Trường luôn mặc áo dài đen. Người cao lều khều, với tóc thật ngắn và quăn, khuôn mặt nhỏ, kiến cận tròn. Nói về vóc dáng, nếu các bạn ngày xưa đã đọc truyện hình “Lucky Luke”, thì dáng Cha Florent hơi tương tợ nhân vật... “Phil DeFer”: cao như thân tre, cằm hơi vuông và nhiều râu, dù đã cạo nhẳn...chỉ khác, mặt mủi Cha thật hiền lành, nụ cười thường trực trên môi. Theo tin tức “hàng lang” cho biết, Cha thuộc Dòng Phanxicô, ở tận Sài Gòn. Nghe đâu Cha “bất mãn” về kỷ luật quá đáng đối với tu sinh của nhà giòng...nên xin thuyên chuyển về Trường Thiên Hữu. Cha mang theo 2 tên “đệ tử”, về sau học cùng lớp với tôi : Tân và Tùng, cã hai tên đều là dân Nam Kỳ. Tân cao ráo, mặt mày sáng sủa; Tùng lầm lì, lè nhè và hơi...”khùng”. Tuy nhiên, có dịp đọc một bài viết của Cha Lefas, không lâu trước ngày cha mất, nói về tiểu sử của Trường Thiên Hữu, tôi rất ngạc nhiên khi Ngài nhắc đến ngày Khánh Thành Trường, vào khoảng năm 1940, có sự hiện hiện của Cha Florent Zucchelli, Đại Diện Khâm Sứ Tòa Thánh!!!

Tôi rất thích học Francais với cha Florent. Cuốn sách cha xử dụng để dạy, tôi nhớ ” Les Grands Coeurs”...tác phẩm nổi tiếng của Văn Hào người Ý, thế kỷ thứ 19, Edmond de Amicis, được dịch sang nhiều thứ tiếng, trong đó có tiếng Pháp, bao gồm  4, 5 chục câu chuyện ngắn với những tấm gương về lòng can đảm, tinh thần cao thượng...Phải nói tôi mê thích những câu chuyện trong đó. Về sau, hình như nhà văn VN Hà Mai Anh có dịch sang tiếng Việt với tựa đề “Những tâm hồn cao thượng”...Hồi đó HS rất thích Cha Florent, vì tánh cha hiền lành, yêu thương trẽ nít. Bọn tôi chọc phá gì, Cha cũng châm chước. Thời đó, tôi hay “chọn” Cha Florent mổi lần cần “xưng tội”. Lý do dể hiểu là Cha hiền lành, không tỏ vẻ nghiêm khắc, hoặc nhăn nhó khi ...nghe tội mình, như một số Cha khác, và đặc biệt, bao giờ “việc đền tội” ...cũng rất “rẻ”, chỉ có ...3 kinh “Kính Mừng mà thôi! Một kỷ niệm khá vui trong giờ học với cha Florent mà tôi còn nhớ: Trong lớp tôi, có một trò tên Thiên, với biệt danh “Petit Cochon”, dân Phú Cam, người nhỏ choắt mà xắc lắc và phá thì số dách. Một hôm trong lớp, giờ Cha Florent, không nhớ “Petit Cochon” đã làm gì, lần đầu tiên, tôi thấy Cha Florent nổi nóng và đuổi y ra khỏi lớp. Tôi nhớ hôm đó là một ngày mùa Đông, trời mưa lất phất...Chưa đầy 15 phút sau, trong lúc Cha đang giảng bài trong lớp, bổng thấy “Petit Cochon” xuất hiện, ngồi ngất ngưởng bên ngoài cửa sổ lớp học! Tưởng cần nhắc lại, lớp tôi nằm ở lầu 3, cửa kiếng thì đang đóng vì trời đang mưa, vậy mà “Petit Cochon” dám leo theo ống xối trơn trợt, lên ngồi ngoài khung cửa sổ, vừa uốn éo, vừa trợn mắt, lè lưởi, cố chọc cười các bạn bên trong lớp! Tôi nhận thấy Cha Florent hốt hoảng, sắc mặt mau chóng từ hồng sang tái...Vậy là Cha phải...chịu thua, từ từ mở khóa cửa sổ và đở nhẹ thằng nhóc trời đánh vào lại lớp. Nghe đâu “Petit Cochon” về sau, bịchết trong biến cố Mậu Thân.

Lần cuối tôi gặp Cha Florent là tại Sài Gòn, vào khoảng năm 1971. Cha cho biết hiện đang giảng dạy tại ĐHVK Sài Gòn. Chắc Cha nhận việc sau khi tôi đã học xong tại đó, nên đã không gặp mặt. Lần gặp lại khá bất ngờ, tuy vui mừng gặp lại “Thầy cũ”, nhưng thật tình, có cái gì đó làm tôi... hơi “thất vọng”. Hình ảnh vị Linh Mục ngày xưa, hiền lành, lỏng khỏng trong chiếc áo dòng trắng không còn nữa. Bây giờ trước mặt tôi là một...”Ông Tây”, như những ông Tây khác, khá “sồ sề” trong bộ “Complet”... còn đâu hình ảnh “người trong mộng” ngày xưa? Phải chăng đó là vấn đề của đa số những người muốn tìm gặp lại... “người xưa”? Tôi có lại thăm Cha tại nhà riêng, trong một Chung Cư. Cha cho biết bệnh “Varices” (“Varicose veins”, các gân máu nổi lộ hẳn bên ngoài da của chân...) của cha trầm trọng hơn; mỗi ngày Cha phải ăn cả chén tỏi sống để trị bệnh. Tôi quên hẳn hỏi thăm về “quy chế” hiện tại của Cha...?

Père Georges Lefas: Nếu Cha Florent giống nhân vật “Phil DeFer” trong Lucky Luke, thì Cha Georges Lefas lại giống nhân vật... “Tournesol”, nhà bác học lẩm cẫm trong truyện “Tintin et Milou” của Hergé, với chòm râu “dê”, barbiche . Cha Lefas gốc Paris, và chắc là LM lớn tuổi nhất trong đám. Cha sinh năm 1906 và mới mất năm 2002, ở tuổi gần 96. Cha Lefas tánh tình hiền lành, vô thưởng, vô phạt. Trong sốt thời gian theo học ở Thiên Hữu, tôi chưa bao giờ nhìn thấy Cha nóng giận hay la mắng học trò. Cha phụ trách môn Anglais, một môn học không mấy hấp dẫn với tôi và phần lớn các bạn trong lớp; một phần, có thể tại Cha dạy không được hấp dẫn lắm? Đầu lớp, thay vì đọc kinh “Je vous salue Marie” như thường lệ, Cha bắt học sinh đọc kinh “Hail Mary” bằng tiếng Anh. Kinh không dài và khó nhưng tôi...nhứt định không học, mổi lần vậy, tôi chỉ làm bộ “nhắp môi” theo kiểu...Ca sỹ của “Paris By Night”...Cái sai bậy của lối giáo dục Pháp là ở chổ đó, nó tạo cho người học niềm tự hào, tự mãn quá đáng với cái mình đang học, rồi đâm ra coi thường với những gì ...không phải “Tây”! Người học được bao trùm trong cái ánh hào quang ấy, nên không nhận ra được rằng, ngoài nước Pháp ra, ngoài cái Văn Hóa Pháp ra, còn có những quốc gia khác, những nền văn minh khác, văn hóa khác...cũng tiên tiến, cũng vĩ đại, không những bằng, mà còn vượt trội hơn những gì mà mình luôn tự mãn. Qua đến Mỹ, tôi ngẩn người khi biết Nước Đại Pháp của tôi ngày nào, chỉ nhỏ bằng 4/5 của Tiểu Bang Texas, nơi tôi đang định cư!

Père Etcharen: Hình như cùng quê hương Basque với Cha Oxarango. Cha người cũng khá nặng nề, cục mịch, râu tóc thật rậm và đen nháy. Khác với các Cha Tây khác, đặc điểm của Cha Etcharen là cha biết nói tiếng Việt khá trôi chảy, mà nói với giọng  Đông Hà đậm đặc nữa, lý do là trước đây Cha đã phụ trách một họ đạo ở đó. Cha hay đội nón “Béret” đen và cởi xe “Mô Tô”...Tôi không có nhiều kỷ niệm về cha, thậm chí, cũng không nhớ rõ Cha phụ trách môn gì? Hình như là Histoire thì phải? Cách đây khoảng 8, 9 năm, có đọc tin Cha Etcharen được Vatican bổ nhiệm làm Đại Diện Tòa Thánh tại Việt Nam. Có dịp xem một vài hình của Cha chụp với cựu HS, tôi gần như không nhận diện được cha.

Père Conan: Tuy cùng tên, nhưng Cha Conan không lực lưỡng, vai u thịt bắp, như nhân vật trong Phim “Conan”, trái lại, cha khá đẹp trai, gọn gàng, nếu không nói là nhỏ con nữa. Cha có thể là Linh Mục trẻ nhất trong đám “Cha Tây” dạo đó. Thời gian sinh hoạt với Cha Conan chắc quá ngắn ngủi, nên không nhớ gì nhiều, ngay cã môn cha phụ trách.

Cha Nguyễn Văn Trinh: Quê Nước Ngọt. Trắng trẻo, đẹp người. Tóc hớt ngắn. Cha dạy môn gì thật tình giờ này tôi không nhớ! Trí nhớ quã kỳ lạ. Tại sao tôi có thể nhớ “quê” của Cha là “Nước Ngọt”...mà lại không nhớ được môn Cha phụ trách? Cha Trinh rất thương tôi, mỗi lần gặp, thế nào Cha cũng cười thật tươi và nói:” Mi là con Tau!”, lý do đơn giản là Cha trùng tên với Ba tôi. Có một điều khá đặc biệt về Cha Trinh mà chắc các bạn nào có học với cha sẽ đồng ý: Cha tánh khá nóng nảy, và Cha không ưa Tây... “Cha Tây” và ngay cả ...”Con Tây”. Việc Cha “thẳng tay” với các Trò Tây, thì tôi đã chính mắt chứng kiến vài lần.

Lần thứ nhất là với trò Julien Guidoin, con Tây, gia đình có đồn điền cao su. Julien không cao, nhưng rộng bề ngang, mặt lai “giống” gì chứ không phải Pháp thuần giống. Phải nói, nguyên nhân vụ này phát xuất từ...thằng tôi! Năm đó, tôi nhớ đang học khoảng lớp 4ème. Một hôm, giờ Cha Trinh dạy, ngồi cạnh Julien, tôi xúi nó nói lớn: “Chantal”, tên của Ma Soeur... “đẹp gái” mà ngày xưa bọn tôi hay... “cặp đôi” cho Cha Trinh. Thằng con này lất cất mới vào học sau, nên không biết ất giáp gì về  vụ này. Không do dự, “thằng Tây con” rống lên: “Chantal”! Đang giảng bài bị cúp ngang, Cha quay phắt lại hỏi: “Qui a dit çà?”, thằng nhỏ thật thà giăng tay lên nhận, Cha nhìn nó chằm chặp và nói tiếp: “Viens ici, viens!”. Sau khi nó đến gần, Cha hỏi tiếp: “T’as bien compris ce que tu as dit?”, thằng nhỏ đúng là tới số nên trả lời: “Oui mon Père!”...Chúa ôi, chữ “Père” chưa ra khỏi mồm thằng Bé, thì bàn tay “sát thủ” của Cha đã dến thằng nhỏ một bạt tai đúng là toé lửa! Tôi thật hối hận nhìn thấy thằng nhỏ với cái má đỏ rực ...lúi chúi đi về chỗ ngồi.

Lần thứ hai, tôi chứng kiến tinh thần ...chống Tây...con của cha là năm học 3ème (?). “Nạn nhân” kỳ này là Pastor Pernouk, con Ông Tây “Nhà Đèn”. Anh này thì khá lớn con, cao ráo, tóc thật quăn, mặt điểm chút tàn nhang, tánh tình ít nói,hiền lành. Pastor ngồi bàn đầu, dảy trái. Hôm đó, vì ngồi xa phía sau, tôi không biết lý do; chỉ thấy Cha cúi nhanh xuống, nắm chiếc dép da Cha đang mang và đánh tới tấp trên đầu Pastor...Thằng nhỏ sợ hải, dùng hai che đỡ...Cũng may chuông cũng vừa reo lên báo hiệu hết giờ học. Mọi chuyện chắc cũng sẽ chỉ dừng tại đó nếu... bọn học trò quái quỷ chúng tôi không xỏ mõ vào nói khích Pastor: “Sao mày ngu quá vậy? Sao mày để Ổng vác dép uýnh trên đầu mày? Mày chạy theo khiếu nại liền đi! Sợ gì?” Thằng nhỏ nghe nói có vẻ hợp lý, nên chụp vội cặp, chạy nhanh đuổi theo. Cha Trinh vẫn còn thong thả trong khu vực hàng lang, bổng thấy thằng Tây con chạy theo nắm áo, miệng thì léo nhéo khiếu nại. Cha bổng dừng hẳn lại, không phải để giải thích hoặc xin lổi, cha chỉ sửa lại “thế” và ...đớp cho thằng nhỏ một cái tát như trời giáng...Cái tát đã mau mắn giải quyết ngay cái yêu cầu khiếu nại của cậu học trò. Tôi nhớ, có ai đó, đã chỉ cho tôi kỷ thuật “giải quyết tranh chấp” rất hiệu quả, dù là với thành phần bất hảo ngoài đường phố: thay vì cung tay, cung chân, đấm đá như thường thấy, chỉ cần kiếm thế, “Tát” cho “đối thủ” một tát thật mạnh, rồi bình tỉnh quay mặt bỏ đi, không quay mặt lại. Bảo đảm, đối thủ sẽ không rượt theo, vì đã bị hoàn toàn khuất phục! Hiệu quả ra sao, nghĩ lại, không dám bảo đảm. Nhỡ có người, sau khi hùng dũng tát người, quay gót bỏ đi...bị nhát chém từ đàng sau, hổng chết, quay sang kiện ngược người chỉ mánh thì mệt lắm.

Sau 75, có tin nói Cha Trinh nay thành... “Ba” Trinh...vì hoàn tục, lập gia đình. Hư thật tôi không rõ?

Cha Nguyễn Tiến Huynh: Phụ trách môn Anglais. Vì lý do Du Học hay vì lý do nào khác, tôi không rõ, chỉ nghe trước đó, Cha có thời gian sống khá lâu, ở Anh Quốc hay Scotland gì đó? Cha vừa người, tóc đen, bóng láng với rẽ giữa. Mắt cha sáng, không phải màu đen thường mà có lẫn chút màu hồng như... mắt thỏ. Cha thỉnh thoảng mặc chiếc áo dòng trắng, theo kiểu Cha Florent. Cha nói giọng Quảng Bình (?) nhẹ, ánh mắt thông minh, tự tin và hơi...  ‘kiêu”, theo nhận xét của tôi. Tôi nhớ có lần Cha kể cho chúng tôi nghe một câu chuyện, trong thời gian Cha ở Scotland: Có lần Cha đi cắt tóc, người thợ địa phương rất ngạc nhiên lần đầu tiên trong đời, nhìn tận mắt một mái tóc...đen. Sau khi hớt xong, người thợ năn nỉ xin Cha cho phép ổng dẫn vợ con đến nhìn, và nếu được, sờ vào... mái tóc đen của Cha. Dĩ nhiên, Cha đồng ý. Sau đó, người thợ cám ơn rối rít và nhất định hổng lấy tiền!

Thời gian sau, khi tôi đã rời trường, Cha Huynh đã tiếp nhận chức Hiệu Trưởng, thay thế Cha Trần Hữu Tôn.

Cha Nguyễn Văn Trông: Biệt danh “Nhị Thiên Đường”, vì vóc dáng khá to lớn và “tròn trịa” của Cha. Tôi nhớ Cha phụ trách môn Géographie. Cha thường hút thuốc vấn. Tánh cha mộc mạc, hiền lành, nói năng nhỏ nhẹ. Nói về Cha Trông, tôi nhớ 2 chuyện: Thứ nhất, Cha có ‘tật’ hay...nhéo học trò, thay vì dùng roi, hoặc tay, như các cha, thầy khác. Cái nhéo của cha nhìn thì thấy nhẹ nhàng, nhưng cũng nhức nhối không kém và còn khả năng để lại dấu vết nữa....Chuyện thứ hai, có một lần, tôi đến phòng Cha, xin xưng tội, vì Cha Florent về Pháp, hay đi vắng dài ngày. Sau khi nghe tôi khai tội, Cha ôn tồn khuyên bảo: “...Con ráng sửa đổi, sống sao cho đẹp lòng Chúa nghe con, sống tử tế, đàng hoàng...đừng giống như...bọn Phật Tử nghe con!...” Thuở đó, tôi chừng 14, 15 tuổi, vậy mà qua lời khuyên giải của Cha, tôi đã cảm nhận được cái “bất thường”, cái “ấu trĩ”...đến nổi, trên 50 năm sau, tôi vẫn còn nhớ.

Cha Trông còn có người em cũng là Linh Muc, cũng giảng dạy ở trường, Cha Nguyễn Văn Phước. Lần cuối tôi gặp Cha Phước là vào năm 96, lần đầu tiên về thăm VN, trong một họ đạo nghèo nàn ở Lăng Cô.

Cha Phương: Cha cũng từng du học tại Mỹ. Cha nói giọng “lơ lớ”, không phải giọng Huế. Cha hiền, nhưng nghe nói, hình như ...không được lành...Tánh tiếu lâm, với lối giễu cợt... dể gây “shock“. Cha phụ trách môn Anglais. Ngoài ra, nếu tôi nhớ không lầm, thỉnh thoảng, Cha còn phụ trách dạy thế (Substitute), mổi khi GS phụ trách vắng mặt. Tôi nhớ có lần, trong giờ dạy, để giúp học trò nhớ cách xử dụng hai chử :Do, Did...khi đặt câu hỏi, Cha nói: “Dễ lắm, bọn bây chỉ cần nhớ: “Do”, đưa, đút, “Did” ...là được rồi”. Cã lớp cười rộ lên, thời đó còn bé, bọn tôi chưa hiểu nhiều về nội dung hơi tục tằn của câu nói có tính cách “Humour noir” của Cha. Lần khác, ở lớp ông anh tôi, và tôi nghe kể lại, Cha kể cho học trò nghe thời gian Cha còn ờ Mỹ:  “Cha có dịp đến dâng Thánh Lể trong một giáo đường ở Hollywood. Lúc cho rước Mình Thánh Chúa, mấy bà, mấy cô ăn mặc hở hang, khêu gợi quá... làm tay Cha cứ ...run lên!”. Cũng qua lời kể lại của các anh học lớp lớn, Cha Phương, tuy dễ dãi với học sinh “thường”, Cha lại hay nóng nảy, nếu không nói là “hằn học” với mấy “Chú”, bên Tiểu Chủng Viện. Cha thường kiếm cớ “làm tình, làm tội” các Tu Sinh, vì những chuyện không đâu vào đâu...

Sau 1975, Cha Phương cư ngụ ở Mỹ, Bang California. Hình như thời gian đầu “Cha” hoàn tục, được phong chức...”Ba” hay chưa thì không rõ...Chỉ biết, gần cuối đời, Cha xin được “hồi chánh”... về hưu trí ở Dòng Đồng Công, Missouri, và mất tại đó.

Cha Gioan: Cha vừa người, trắng trẻo, đẹp “gái”, mủi “dọc dừa”, phảng phất nét... tài tử Gregory Peck, tuy nhỏ con và yếu ớt hơn. Cha có tật hay đỏ mặt, mắc cỡ, còn nghe nói, Cha ít khi nhìn thẳng mặt, mỗi khi gặp người khác phái, chắc cũng theo kiểu... “Cụ Diệm” vậy. Nghe nói, Cha có thời gian tu học ở Rome và được phong chức Linh Mục ở đó. Ngày trở về nước, đặc biệt là về Huế, họ đạo Gia Hội, quê của Cha, đã đem phái đoàn, với cờ xí, lọng...ra đón trọng thể ở phi trường Phú Bài.

Cha Phụ trách môn tiếng Việt và có thời gian, kiêm luôn vai Giám thị của trường. Nghĩ lại, tôi có cảm tưởng sự phân công Cha dạy môn tiếng Việt, dù là cho các lớp chương trình Pháp, có tính cách...”bắt cóc bỏ đĩa”, gượng ép. Lối Cha dạy có...hai cái “buồn”: Buồn ngủ và buồn cười! Thông thường, Cha sẽ đọc một bài theo kiểu chính tả, học sinh ghi chép vào tập; sau đó là phần giải nghĩa (Sens étymologique) những cụm từ, mà theo tôi, cũng chẳng có gì khó hiểu, trong đoạn văn. Ví dụ: Cha sẽ nói: Nghệ thuật, “Nghệ”có 2 nghĩa: 1. Nghệ là một loại củ màu vàng. 2- Nghệ còn có nghĩa là nghề, như “Tiểu Công nghệ”...Thuật có 2 nghĩa: 1- Thuật là kể lại, như “Tường thuật”, 2- Thuật còn có nghĩa là kỷ năng,  như “Võ thuật, Ão thuật”, “Nghệ Thuật” có nghĩa là... Học trò cắm cúi chép vào tập. Sau đó sẽ nhảy sang giải thích từ khác...cứ vậy cho đến hết giờ. Ông nội ơi, học dzậy mà không ...”hai buồn” cũng uổng.

Tánh Cha thật ra cũng hiền lành, ít nói...duy chỉ có bệnh, thỉnh thoảng hay... nóng ẩu! Mà cũng vì cái “bệnh” quái ác này mà có lần đã gây “sóng gió” lớn tại Trường Thiên Hữu, tôi tận mắt chứng kiến, nên kể lại, nhờ các bạn nghe xem có chính xác không nhé? : Trong một buổi Chào Cờ, trong lúc kiểm tra các học trò, Cha Gioan giận dử xé toạc áo của Anh Thọ “Bưu Điện” (Bố Thọ là Trưởng Ty Bưu Điện Huế), học cùng lớp hoặc trên anh tôi một lớp, lý do là Thọ quên cài 2 nút áo trên...Chuyện tưởng chấm dứt tại đó, ai ngờ, cũng do sự xúi dục, hay đúng hơn là ...xúi dại của bạn bè, đến giờ ra chơi, Thọ cởi trần, tay cầm áo rách, chạy theo Cha Gioan chất vấn và đòi Cha...bồi thường áo! Bồi thường áo đâu không thấy, chỉ Thấy Cha quay sang ...”bồi” cho Thọ một cái tát nổi đom đóm. Không ai ngờ được phản ứng của Thọ...Bây giờ nghĩ lại, tôi nghĩ chắc Thọ đã phản ứng theo kiểu...”mấy con ếch bị ...chặt đầu”, hồn lìa khỏi xác rồi mà...chân tay còn quờ quạng, một loại phản ứng vô ý thức trong sự đau đớn! Đúng vậy, như bị quỷ nhập, Thọ cũng giáng trả lại Cha Gioan một cái tát cũng ...không kém phần nẩy lửa! Rồi cái tát thứ hai... vẫn theo cái “tuần tự” ma quỷ ấy, nghĩa là...Cha trước, con sau... Thọ bị Phú, một học sinh, tướng lực sỹ, ôm vật xuống nền nhà...Cha Gioan ôm mặt, vội vã chạy về phòng. Cã trường nhốn nháo như bị ong rượt...Kết quả, Thọ bị Cha Tôn đuổi học. Về sau, nhờ bà già Thọ lại ...ôm chân cha năn nỉ, nên tôi nhớ Thọ đi học trở lại, hiển nhiên là sau khi dập đầu tạ lỗi với Cha Gioan. Mà cũng đúng thôi, tôi biết chắc là anh Thọ cũng đã rất hối hận việc mình làm. Nói về tính nóng của Cha Gioan, không thể không nhắc đến những lần cha vác gậy sắt, đánh vào các xe đạp dựng không đúng chổ hoặc được đem vào sân trong, trước giờ quy định...

Thầy Kiểm:  Chúng tôi bí mật tặng Thầy bí danh “Kiểm Ếch” vì đôi mắt hơi lồi sau cặp kính cận, dày như ...đít chai bia 33 thời đó. Thầy phụ trách môn Sciences Naturelles (?). Một điểm “nhận diện” Thầy Kiểm “Ếch” là nước bọt trắng hay đọng trên bờ mép môi, mổi lần thầy giảng bài. Thầy hiền lành và ăn nói nhỏ nhẹ. Học trò tuy hay chọc nhưng luôn kính và thương Thầy.

Thầy Phi Hùng: Họa Sỹ và hiển nhiên...Thầy  phụ trách môn Hội Họa. Hội họa và Âm Nhạc là 2 môn nhiệm ý. Tôi chọn môn “Vẽ”, chắc tại thấy Thầy P.H.  hiền lành như Phật sống, hơn nữa môn “Vẽ” vô thưởng vô phạt, bọn tôi mặc sức tác oai tác quái. Thầy tánh vui vẽ, ít la mắng, phàn nàn...Thầy dạy mãi căn bản về “Perspective” mà sao tôi không sao lảnh hội được, chắc tại tôi bận quậy quá chăng?

Thầy Trần Trọng Sanh: Phụ trách môn Histoire . Thầy gầy người, nghiêm và có uy. Thầy Sanh là bạn thân của Ba tôi. Thời Bác tôi, Ông Trần Văn Lý, làm Thủ Hiến Trung Việt, Thầy làm GĐ Nha Cảnh Sát Công An ở Huế hay Trung Phần gì đó. Thầy có tham gia hoạt động chính trị trong hàng ngũ Đại Việt, hay Quốc Dân Đảng. Dưới thời TT Ngô Đình Diệm, Thầy bị “trù dập” và cũng bị “ủ tờ” mấy lần... Nhà Thầy cũng ở gần nhà tôi, trên đường Phan Châu Trinh, dọc bờ sông Phú Cam. Tôi biết khá rõ các người con của Thầy: Chị Mỹ Nhật, Anh Trần Trọng An Sơn, Trần Trọng An Phong, anh này về sau, tu Dòng Lasan. Tôi gặp lại Frère An Phong, khi dạy học tại Lasan Taberd Sài Gòn, vài năm trước30/4. Học trò Taberd những năm đó, ít ai quên được Frère An Phong phụ trách kỹ luật...với “bàn tay sắt”.

Thầy Thuật: Đẹp lão, ăn mặt khá bảnh so với các thầy khác. Dạy môn gì? Thật tình tôi không nhớ, chắc tại ngắn hạn. Chỉ nhớ Thầy lãng tai. Người phát hiện điều đó là tôi. Một hôm nghe thầy giảng bài, ngồi buồn, tôi đùa chơi với sợi dây thun đang quấn quanh cuốn tập, kéo ra, rồi thả bung ra, gây nên tiếng “tắc, tắc”... không thấy thầy phản ứng, tôi tăng “volume”, càng lúc càng lớn...Lúc đó thì cã lớp đều đã chú tâm tới tiếng động và hoan hỷ “nhất trí” là… Thầy Thuật lảng tai! Thế là buổi học kế tiếp, bọn tôi mang hẵn một lon sữa bò không vào lớp; Thầy vừa xuất hiện ở ngưỡng cửa, trong này, bọn tôi dùng chân đá, chuyền chiếc lon không, từ bàn này qua bàn khác...Lần này thì Thầy nghe, nghe rất rõ, chứ không còn lảng tai nữa...Thầy giận dữ và đùng đùng xuống “mét” cha Tôn...Lần đó, bọn tôi bị “Consigne” cã đám. Đáng đời!

Thầy Thãn: Chỉ còn nhớ Thầy có nước da sậm, môi hơi thâm nhưng bóng, nên bọn tôi cứ đồn đại là ...Thầy có thoa “son” hay một loại Pommade gì đó? Có đứa nói Thầy mắc bệnh gan? Thầy ăn mặc rất chỉnh, bao giờ cũng cà vạt, complet thẳng nếp, tóc chải láng với dợn sóng. Ngoài các điều vừa kể, tôi hoàn toàn không nhớ Thầy dạy môn gì, cũng như các...tình tiết nào khác?

Thầy Ba: Nước da đen, môi thâm đen theo kiểu mấy ông lính ở quân trường...Mà cũng đúng vậy, Thầy Ba gốc nhà “binh”. Vừa làm Giám Thị, vừa dạy một số lớp nhỏ. Ăn to, nói lớn, vui tánh, chịu chơi...thi hành “kỹ luật” cũng không giống ai...Thầy hay “phát chưởng” vào khu vai sau, vừa đánh vừa chọc cười lớp, chứ không tạo căng thẳng...nên học trò không ai “thắc mắc” khi nhắc đến Thầy.


Tác giả bài viết: Trần Văn Thuận

Nguồn tin: Cựu Học Sinh Thiên Hựu

Tổng số điểm của bài viết là: 9 trong 2 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn