17:13 ICT Thứ tư, 20/02/2019

Trang nhất » Tin Tức » Viết về Trường xưa

PROVIDENCE và những kỷ niệm đầu đời - Phần 1

Thứ tư - 24/06/2015 07:25
Bài viết chủ yếu ghi lại những kỷ niệm, những khuôn mặt Thầy, Bạn, những câu chuyện “không đâu vào đâu”...nhưng có thể rất gợi nhớ với các bạn học cùng thời, liên hệ đến khoảng thời gian tôi theo học tại Providence (Thiên Hữu), qua các cấp lớp Tiểu Học, Trung Học, kéo dài từ khoảng 1957 đến 1965.

 

Thay vì một “đoản văn” với lời lẽ trau chuốt, “dàn dựng” công phu, nặng tính văn chương, bài viết này sẽ là một “Tạp ghi” (Tạp là...Tạp pín lù, Ghi là ghi chép lại), một hình thức “Parler du coq à l’âne” khá hỗn độn, nhưng bảo đảm rất thật, tuyệt đối không ...xài “bột ngọt”. Nội dung bài viết chủ yếu sẽ “thật thà”, “thoải mái”, với những chi tiết có thể vẫn còn hơi...”nhạy cảm” với một số. Thôi thì cứ xem như nghe chuyện ...“đời xưa”, vì đã hơn nửa thế kỷ rồi còn gì! Một số bạn bè liên hệ, nếu đọc được, có thể sẽ nhăn mặt một chút, nhưng rồi sẽ...cười xòa và phán: “ Cái Thằng quỷ sứ... ngày xưa đã quỷ, ngày nay vẫn quỷ!”

Năm nay cũng sắp đến sinh nhật 66 rồi, về hưu cũng đã gần 4 năm, không dùng chút thì giờ rảnh rỗi nhắc lại chuyện xưa cùng bạn hữu, sống lại được những khoảnh khắc thời thơ dại, vừa vui, vừa giải trí , lại cũng là một cách tập luyện não bộ chống lại nguy cơ bệnh Alzheimer đang rình rập đâu đó.

Mong các bạn châm chước, bổ túc, nếu có sai trật trong hồi ức, nhất là về năm tháng. Ngoài ra, lại còn những lổi chính tả, chủ yếu là khi phải “vật lộn” với hai dấu: Hỏi, Ngã...Ngày xưa, tôi không nhớ có ai đã dạy mình cách xử dụng hỏi ngã?? Thôi thì như tôi đã thú nhận, bài này không là một đoản văn, cũng chẳng phải là một bài...chính tả. Miển các bạn hiểu được ý tôi là được rồi, riêng phần chính tả...cho hẹn lại kiếp sau!


 

Hai năm đầu Mẫu Giáo, qua sự gửi gắm... của Mẹ tôi, tôi “xúng xính” theo người anh kế vào học ở Trường Tiểu Học do các Soeurs Dòng Mến Thánh Giá Phủ Cam phụ trách, cần nói thêm Mẹ tôi là người bảo trợ lớn của Nhà Dòng và Soeur Bề Trên Dòng, chúng tôi thường gọi là “Bà” Kinh, một người bạn rất thân của Mẹ tôi. Ôi quen lớn đến thế hiển nhiên tôi được nhiều ưu đãi, từ việc được sắp xếp được ngồi cạnh ông anh của mình lúc đó đã học tới lớp Tư, lớp Ba, đến việc thỉnh thoảng được cho ăn bánh kẹo giữa giờ... Nói là học chứ thực sự chỉ đi theo chơi cho quen trường quen lớp. Chừng hơn tháng sau mới được Soeur Hiệu Trưởng dẫn dụ bằng bánh kẹo và đích thân “ẵm” về lớp Mẫu Giáo. Hết năm Mẫu Giáo, lẽ ra phải “hoan hỷ” lên lớp kế, tôi lại trở chứng không muốn...lên lớp! Lý do đơn giản là tại tôi... “phải lòng” Soeur phụ trách lớp, Soeur tên gì tôi không còn nhớ, chỉ biết Soeur đẹp và dịu dàng như thiên thần vậy, ai dám bảo con nít...hổng biết yêu?! Chỉ khổ Soeur Hiệu Trưởng một lần nữa, lại phải ra tay “dẫn độ”...Tôi vùng vẫy, la hét dữ tợn như bị “Mẹ Mìn” bắt cóc, đến nổi cái khăn đội đầu của Soeur HT rớt xuống đất, lộ nguyên cái đầu...không tóc...Vậy mà tôi vẫn không bị ăn đòn, lại còn được Soeur mang về Văn Phòng, vừa cho ăn kẹo, vừa đánh đàn Piano cho nghe, vừa năn nỉ! Đúng là quen lớn có khác!!!

Chừng hai ba năm sau, một lần nữa, tôi lại “khăn gói” theo Ông Anh, đến xin ghi danh học tiếp cấp Tiểu Học tại Trường Providence, năm đó hình như là năm 1957. Khỏi phải nói, cũng bù lu bù loa, níu kéo áo mấy soeur lúc giã biệt!

TRƯỜNG SỞ

Từ nhà tôi ở ngay Cầu Phú Cam đến Trường Providence cũng không xa lắm, cũng khoảng trên dưới hai cây số, nếu đi bộ tà tà cũng chừng hơn nửa giờ là tới. Từ nhà cứ quẹo phải theo đường Phan Châu Trinh đi một lèo, đi ngang qua cây Sung “Bến Ông Tám”, qua dốc “Bến Trâu”... đến Cầu Kho Rèn, quẹo trái theo đường Lý Thường Kiệt, vừa qua khỏi khu Nhà Đèn là tới ngay trường. Thời khóa biểu kéo dài từ thứ Hai đến thứ Bảy, sáng từ 8:30 học đến 11:30, cuốc bộ về nhà, ăn trưa, nghỉ trưa chút chút, rồi lại “vác mạng” trở lại trường, học tiếp từ 2:30 đến 4:30 (Hay 5:30?), chiều thứ 5 nghỉ.

Khác hẳn ngôi trường nhỏ, đơn sơ, căn bản trước đây, tôi hoàn toàn bị choáng ngợp bởi sự đồ sộ, sang trọng của ngôi trường mới. Sau hơn nữa thế kỷ mà tôi vẫn còn nhớ rõ mồn một từng ngõ ngách của cái được gọi bằng một cái tên thật trang trọng “Institut de la Providence”. Kiến trúc Trường theo dạng hình ch U mà phần “đáy” là mặt tiền, hướng ra đường Nguyễn Huệ, với hai tầng lầu... hoặc ba tầng nếu nói theo cách Mỹ. Hông trái của trường hướng về Đường Lý Thường Kiệt. Từ cửa chánh bước vào Trường, tôi nhớ đó là một cánh cửa sắt nặng nề, khá đồ sộ...chúng ta thấy ngay Phòng Khánh Tiết, nôm na là Phòng Khách Danh Dự của Trường. Bước về phía trái, phòng đầu tiên là Văn Phòng của Trường , “Tổng Hành Dinh” của Thầy Nguyễn Nhạc, dáng người thấp, nhỏ nhắn, hiền lành, cặp kính trắng nhỏ hình chữ nhật bao giờ cũng trệ xuống sống mủi. Thầy Nhạc, ngoài phận sự chánh là các công việc sổ sách nhà Trường, ngoài ra Thầy cũng có thể là...”hung thần” cho những tay đóng trễ tiền học! Thầy có 2 người con trai cũng là học sinh của Trường, Nguyễn Giãi, học lớp anh tôi, hiện tại là Linh Mục, khá nhiều uy tín tại Huế và hình như thuộc thành phần...không thân thiện với Nhà Nước. Nguyễn Huệ, học cùng lớp với tôi, người này nổi tiếng hiền lành, dể... bắt nạt. Đôi mắt ti hí, ai làm gì cũng cười “hề hề”, vì thế nên bạn bè ai cũng thương. Hai người này thỉnh thoảng cũng phụ giúp Bố tại văn phòng..Thầy Nhạc còn có Thầy Mỹ làm Phụ Tá. Thầy này mặt mày sáng sủa, khá đẹp trai, tóc bao giờ cũng chải ngược lui đàng sau và láng bóng.

Phòng kế tiếp, úi cha, là Phòng đáng sợ nhất so với các phòng khác của Trường. Tôi tin chắc là các bạn đã đoán được Phòng đó là Phòng gì và của ai? Các chính trị gia ở Huế chống đối Chính Quyền Ông Diệm,  Ông Cẩn mà khi nghe nhắc tới “Chín Hầm” là run thế nào, thì với những thành phần lười biếng, phá phách trong Trường...như tôi đây, mà nghe phải đến trình diện phòng đó là coi... như ”chết trong lòng một ít”! Đúng vậy, đó là Văn Phòng Cha Trần Hữu Tôn, Hiệu Trưởng Trường thời gian tôi theo học ở đó. Hình ảnh căn phòng Cha Tôn vẫn còn in mãi trong trí nhớ của tôi, lý do như đã nói từ trước, tôi thuộc thành phần...hơi đặc biệt một chút, đúng ra là...hai chút thì chính xác hơn, nên việc lui lại “thăm” Cha Tôn chắc nhiều hơn các bạn khác. Bước vào văn phòng, cái làm bạn ấn tượng hơn hết là cái không khí...rờn rợn, một thứ “âm khí” mát lạnh, dù tôi nhớ rõ thời đó Huế mình nóng muốn chết và làm gì đã có máy lạnh? Cái bàn làm việc của Cha khá lớn, nặng nề. Đằng sau là một cái tủ sách lớn, nhưng cái đập vào mắt bạn không phải là sách trong tủ...mà là ba cái bình trên đầu tủ, dùng để đựng ...mấy cái thai cọp con, beo con chứa trong hợp chất cồn...Nhắc lại mà còn ớn, ấy là chưa nói tới, nếu bạn liếc mắt về hướng phải của cửa ra vào, một cái ống gổ, nguyên thủy dùng để đựng ô dù, nay được cải biến thành thùng đựng...roi mây, to nhỏ, dài ngắn, cong thẳng ...có đủ! Cái khốn nạn của mấy tay phá làng phá xóm như tôi thì thay vì được lịch sự mời ngồi vào ghế, lại được “mời” nằm xuống sàn nhà láng bóng và mát lạnh chẳng khác gì con cá trê...nằm trên thớt! Và rồi, cái gì phải xảy ra thì chắc khỏi phải mô tả. Ra khỏi phòng là nước mắt, nước mũi chan hòa, quần áo xốc xếch, tóc tai chổng dựng, như vừa bị...sét đánh. Nhưng nói thì nói vậy, chứ giờ này đây, tuổi đời cũng khá chồng chất, ngồi nhớ lại, tôi vẫn thương hình ảnh của “kẻ hành hình” tôi ngày đó. Với tôi, Cha Tôn vẫn là hình ảnh thật dễ thương, khả kính, gắn liền với các kỷ niệm thời gian theo học tại Trường. Tánh Cha tuy nóng nhưng không...hiểm. Cha nhớ tên cha, tên mẹ, gia cảnh, nghề nghiệp của từng học sinh. Bình thường, lúc vui vẽ, Cha luôn xưng hô “Mi, Tau”, nhưng các bạn cẩn thận đấy, khi nào Ngài chuyển sang “Anh, Tôi”, thì phải lập tức... nhảy lùi vài bước, thủ thế, vì đó là dấu hiệu Ngài sắp...tung chưởng! Còn nhiều chuyện về Cha Tôn mà tôi muốn để dành cho những phần sau.

Sau phòng Cha Hiệu Trưởng, nếu tôi nhớ không lầm là phòng chứa sách Giáo Khoa Pháp, mà mổi đầu năm, các học sinh Chương Trình Pháp chúng tôi, thường đến nhận sách học, hiển nhiên là sau khi “khổ chủ” đã đóng tiền “Caution”, tức Tiền “quỵ”, tiền “thế chân” cho nhà trường, để mượn toàn bộ sách học cho niên khóa đó, thay vì phải mua. Số tiền cũng khá nhiều, tôi nhớ khoảng 5, 6 trăm (?). Ôm sách trong tay, vừa nặng, trơn bóng, vừa hít hà: Sách “Tây” ấn loát vừa đẹp, vừa thơm mùi sách mới. Cuối năm, sau khi đem hoàn trả sách, nếu không để mất mát, hoặc hư hại...thì “khổ chủ”…ý quên , đúng ra giờ này  phải gọi là ...”Sướng chủ” mới đúng chứ, sẽ hân hoan nhận lại được gần 2 trăm (?), một số tiền khá lớn thời đó, đối với thành phần “vô sản” như bọn tôi. Không những thế, không biết các phụ huynh khác thì sao, chứ riêng ba má tôi thì hoàn toàn không hay biết, hoặc không nhớ gì đến “phụ cấp đặc biệt” này. “Thằng nhỏ” có thể bỏ túi số tiền này và tiêu lai rai: đi ciné, mua đồ chơi hoặc ăn hàng vặt vảnh như cà rem, kẹo kéo, cốc ổi ngâm nước cam thảo... thường được bán... lén lút phía trước sân trường. Sở dĩ tôi nói lén lút, vì nhà trường cấm buôn bán hàng quà trong khuôn viên trường học. Thỉnh thoảng, tôi thấy đích thân cha Hiệu Trưởng, những hôm ngài...sung sức, cầm roi chạy rượt đuổi mấy người buôn bán. Có lần tôi nhớ Cha còn “tịch thu” luôn cả cái “phích” đựng cà rem cây của thằng nhóc...Thời đó, dù còn bé, tôi đã cảm thấy một chút gì đó bất bình với các biện pháp mà tôi coi là quá đáng đó. Tuy nhiên tôi có nghe kể lại, lúc trả lại “phích cà rem” cho khổ chủ, Cha Tôn vừa cảnh cáo , vừa... rút túi bồi thường thiệt hại, vì ”cà lem” đã chảy thành nước rồi còn đâu.

Giờ chúng ta đi thăm nốt phần còn lại của Trường các bạn nhé. Đi thẳng về hướng trái sẽ đưa bạn đến cầu thang (1) đi lên lầu hai và lầu ba. Qua khỏi cầu thang, chúng ta sẽ rẽ phải, băng qua một đoạn hàng lang nhìn ra sân chơi và sau đó chúng ta đi vào khu lớp Cấp Tiểu Học. Sau các lớp, sẽ đến khu “Réfectoire”, nhà ăn của dân Nội Trú. Nhà ăn là một khu rất rộng rãi, có 3, 4 dảy bàn dài dành cho học sinh nội trú, phía trên cùng, bên trái, nằm trên bục cao, là bàn ăn của Cha, thường là Cha Tây, vừa ăn vừa trông chừng trật tự. Bửa ăn nào cũng bắt đầu và kết thúc bằng Kinh “Kính Mừng” hoặc “Lạy Cha”. Thực đơn của các Cha bao giờ cũng “cao cấp” hơn thực đơn của học trò là đều chắc chắn: Thịt, cá, soupe, khoai tây xay nhuyễn, bơ, fromage... Chưa kể đến rượu chát và đồ ăn dessert..Cũng chính vì vậy mà khi ăn xong, sau khi vừa đọc kinh xong, Cha vừa xoay người bước ra...thì một số trò, nhất là những tay ngồi phía trước, xông lên bàn Cha...kiếm chác, “thu hoạch” những “Thực-lợi-phẩm”có giá trị còn sót lại...Con nít mà! Thèm của lạ cũng có, nghịch ngợm cũng có, biết xấu hổ chi mô, dù sao cũng...cha con mờ! Bỏ khu nhà ăn, đi thẳng xuống nữa, sẽ là khu nhà bếp; một trong những khuôn mặt chủ chốt là Ông Thọ. Ông có người con trai tên Mầu, học cùng lớp tôi. Đi thẳng thêm, qua khỏi cầu thang dẫn lên lầu hai, bạn sẽ bước xuống mấy bậc thang và đi dọc theo hàng lang có mái ngói che, để đến “Khu” các Soeurs, nằm riêng biệt khúc cuối, mặt hướng về đường Lý Thường Kiệt. Nói tới “khu” các Xơ, tôi chợt nhớ đến câu chuyện rất tếu, hư thực không rõ, mà các anh chị lớn thường  kể: Hồi đó, Cha Cao Văn Luận phụ trách môn Triết, các lớp Đệ Nhất ở Trường Quốc Học. Một hôm Cha loan báo với học sinh Cha phải về sớm vì theo lời Cha: “Cha được mời đi thăm khu Bà Xơ, Cha nghe nói khu bà xơ sạch sẽ và...mát mẻ lắm!” Nói tới chữ “Khu” mà không nhắc tới Tướng Nguyễn Chánh Thi, là một thiếu sót trầm trọng. Chuyện này thì có thật 100%, vì bản thân tôi là nhân chứng. Hồi làm Tư Lệnh Vùng 1 Chiến Thuật, Tướng Thi, mỗi tuần, thường có bài “Nói chuyện” với người dân, trên đài phát thanh Huế. Bài nói chuyện của Tướng Thi luôn được mở đầu bằng câu: “Đồng bào trong khu tui...”!!!

Hướng Đường Lý Thường Kiệt, Trường chỉ có một tầng lầu. Nếu từ hướng này, bạn theo cầu thang (2) lên lầu hai, bạn sẽ gặp ngay phòng ăn của mấy Cha, Thầy, nằm sát cạnh là phòng của Cha Florent Zuchelli, mà hồi đó, tôi là một... trong những “Chouchou” (Trò cưng”) của Cha. Sở dĩ nhớ lâu về địa hình địa vật khu này, vì ngày xưa tôi đã lợi dụng “địa hình” này để thỉnh thoảng...”đột kích” phòng ăn của mấy...“Ngài”, sau giờ học buổi chiều, kiếm “hàng quà” ăn dằn bụng. Đúng ra là do ngẫu nhiên: một chiều, sau khi tan học, lên phòng Cha Florent chơi, tôi thấy ông Thọ khiêng một khay lớn đồ ăn lên, mở khóa cửa phòng ăn, đem vào trong. Sau đó, ông trở lại, để cửa mở, đi xuống lầu lấy thêm thức ăn...Lợi dụng cơ hội ngàn năm một thuở, tôi đột kích vào, chớp nhoáng lùng xục theo kiểu... Commando Do Thái. Bánh kẹo, chocolat, croissant, fromage...tôi cho đại vào túi, rồi rút lui nhanh ...về ATK (An toàn khu) là phòng Cha Florent...May mắn những chuyến “Ăn hàng” đó không bị ai phát hiện, nếu không, chắc giờ này tôi không còn... bàn tọa để ngồi nữa.

Bây giờ chúng ta tạm thời trở lại “khởi điểm”, là Phòng Khánh Tiết. Lần này chúng ta đi về hướng phải. Đầu tiên chúng ta sẽ gặp “Salle d’Étude” của các lớp nhỏ. Đó là nơi của học sinh nội trú ôn bài và làm bài tập, sau giờ học tại lớp. Nếu nhớ đúng, có hai buổi học tại phòng này mổi ngày: Lần đầu, buổi sáng, sau buổi ăn sáng; lần hai, sau bửa ăn tối. Mỗii người đều có một “Pupitre”, gồm mặt bàn và hộc tủ có nắp đậy và có khóa...Cái hộc tủ này, đúng ra, là c một “thế giới” riêng tư của mỗi người. Hộc tủ chứa đựng không những sách vở, vật liệu cá nhân, bánh kẹo, đôi khi có cả ...cơm cháy, xin từ nhà Bếp, và còn nhiều thứ vặt vãnh, nhiều “bí mật” của mỗi học sinh nội trú. Đi tới nữa, sẽ gặp một cầu thang khác (3) đưa lên lầu Hai và Lầu Ba. Nếu dùng cầu thang này lên lầu hai, quẹo trái, sẽ có một “cầu nối” (Overpass) đưa bạn đến Chapelle của Trường ; nếu quẹo phải, sẽ là Phòng  của các Cha. Trong các phòng này, phải nói, phòng Cha Henri Petitjean là đắt “khách” nhất, bao giờ cũng tấp nập học sinh vô ra. Lý do là phòng cha có một tủ sách rất phong phú, đặc biệt là các collection về “Bandes dessinées” với những tác phẩm bộ chuyện nổi tiếng như :Tintin, Lucky Luke, Astérix. Silvain/ Silvette...Cha Petitjean lại vui vẻ, hiếu khách hơn hẳn các cha khác. Muốn mượn sách, phải ghi danh đàng hoàng: tên tuổi người mượn, ngày lấy ra, ngày hoàn trả...và với điều kiện là phải giữ sách sạch sẽ...Phải nói, nhờ đọc tủ sách hấp dẫn đó, và về sau, châm thêm với những bộ sách Trinh Thám “Série Noire”...Thuở đó, tôi mê truyện của Jean Bruce, với nhân vật  Hubert Bonissseur de la Bath, biệt danh OSS 117;  Peter Cheney, qua bản dịch tiếng Pháp... Chính nhờ sự “tiếp thu ngoài lề” đó, mà mình có thể học thêm được lối văn nói, thoải mái, bùi bụi một chút, với các từ “Argot” ... Nếu chỉ biết xử dụng thứ ngôn ngữ “Académicien”đã học được ở lớp, lúc nói chuyện, đúng là... hổng giống con giáp nào hết...Dạo đó, tôi thuộc loại thành viên trung thành của tủ sách cha Petitjean. Ngoài phòng cha Petitjean, còn có phòng các cha khác như: George Lefas, Jean Oxarango, Modeste Duval, Conan, Etcharen, cha Trông, cha Trinh, cha Phương, cha Gioan, Cha Huynh...Đặc biệt, chỉ có phòng Cha Florent là nằm ở cánh trái của trường như đã nói phần trên.

Tầng Ba là “Dortoir”, phòng ngủ của dân Nội trú và bán Nội trú. Đúng ra ngày đó tôi cũng có thời gian ở Nội Trú, rất tiếc, vì thời gian đó quá ngắn, chưa tới nửa năm, nên ký ức của tôi về cuộc sống nội trú có thể nói khá hạn chế. Mong các bạn có dịp bổ khuyết thêm. Năm lớp Cinquième thì phải, tôi không nhớ rõ là do tự nguyện, hay vì lý do nào khác, tôi phải “gửi thân” vào nội trú. Ngày đầu tiên, lúc đang khệ nệ khiêng đồ đoàn cá nhân lên Dortoir, tôi gặp ngay Cha Petitjean, ngay tại cửa ra vào. Đang buồn thối ruột, chưa kịp chào hỏi, Cha đã nở một nụ cười thật lớn, đôi tay giang rộng và nói :” Ah, L’oiseau est enfin dans la cage!”. Tôi cũng gượng gạo nở một nụ cười...méo xẹo. Là con Út, chưa bao giờ phải sống xa cha xa mẹ , giờ đây...ra nông nổi này, hỏi không méo xẹo sao được?

Cái mà tôi nhớ nhiều nhất về đời sống nội trú là kỷ luật, là giờ giấc...Nhất là trong phòng ngủ. Giờ ngủ là không nói chuyện, là không ồn ào, là không di chuyển lộn xộn...Thường thường mấy cha Tây đóng vai “Surveillant”. Các ngài cứ vừa đọc sách Thánh, vừa sải chân bước tới, bước lui...Trò nào vi phạm là bị kéo ngay ra phạt quỳ gối. Mỗi sáng sớm, sau khi cái chuông điện mắc dịch đánh thức, các học sinh nội trú mau chóng thức dậy (…ngoại trừ tôi, vẫn còn lăn qua, lăn lại, ngủ nướng) dành nhau đi toilette, súc miệng, rửa mặt...tiếng dép kéo lẹt xẹt trên sàn gạch bóng, tiếng bàn chải răng leng keng trong ca nhôm, tiếng khạc nhổ vang lại từ đàng xa... nghe thật khó chịu...cho tên ngủ nướng như tôi; đến 50 năm sau, vẫn còn nghe rõ mồn một trong trí nhớ.

Giờ chúng ta chịu khó bước xuống lại cầu thang. Hẹn gặp ngay tại Salle d’Étude các lớp nhỏ nhé, để tôi còn có thể dẫn các bạn đi thăm nốt phần còn lại của trường. Sao? các bạn ra vẻ chần chờ vì sợ mỏi chân? Không sao, tôi có giải pháp rồi: các bạn còn nhớ cách ...”tuột thang máy” ngày xưa chúng ta hay thực hiện, mỗi khi muốn xuống lầu không? Vừa nhanh, vừa ít mỏi...cẳng: Nào mời các bạn leo lên thành gổ tay vịn cầu thang bóng loáng, bề ngang cở 1 tấc, nhớ ngồi kiểu califourchon, hai tay ôm phần tay vịn, hai chân kẹp sát vào thành sắt phía dưới...và cứ thế, cho thân mình tuột xuống, nhanh chậm tùy sức, nhưng chắc chắn là nhanh hơn thả bộ. Phải thật cẩn thận ở đoạn cuối đấy các bạn, phải giảm tốc độ, bằng không để xương “coccyx” va mạnh vào cục gổ tròn ở phần cuối phần tay cầm thì ...chỉ có nước bò! Ngày xưa mình tuột cầu thang thoải mái, dể dàng như “ăn cháo”, chẳng thấy gì nguy hiểm...Ngày nay, mới nghĩ đến chuyện ngồi trên tay vịn cầu thang, nhỏ bằng cổ tay, từ lầu ba tuột xuống, bên dưới là khoảng không đe dọa...ôi Chúa tôi, sao mà đã thấy ớn mề, chóng mặt muốn oẹ! Đúng là “Si jeunesse savait, si vieillesse ...pouvait!”.

Bây giờ chúng ta tiếp tục đi “tham quan” phần còn lại của trường nhé! Từ phòng Étude bước tới, sẽ có 2 hướng: nếu đi thẳng, sẽ ra đến khu “Préau”, khu nhà chơi, một khoảng mặt bằng khá lớn, có mái ngói che, trong đó nếu tôi nhớ đúng, hình như có 2, 3 bàn Ping Pong...Ngay cửa bước ra khu chơi, ở góc phải, có một vòi nước máy, học sinh thoải mái uống khi khát, hoặc rửa ráy; cũng tại nơi này, có cái chuông đồng nhỏ, nối liền với sợi dây thừng, thường được xử dụng để báo giờ vào lớp, tan học... Đi về hướng phải, sẽ là một hàng lang thật dài, với mái béton, chạy dọc theo Phòng “Đại thính Đường”, nơi được xử dụng khi có chiếu phim, biểu diển văn nghệ và nhất là để tổ chức Lể Phát Phần Thưởng hằng năm, cho các học sinh xuất sắc, mà trong đó, rất tiếc, không bao giờ có...thằng tôi. Tôi còn nhớ một lần Cha Oxarango hướng dẫn lớp tôi, đứng trên sân khấu “Broadway” đó, tập hát bè bài hát “Alouette”. Cứ mổi lần đến đoạn “Je te couperai le cou..Je te couperai le cou...”, Cha mấy lần ...nổi cộc, vì chẳng hiểu tại sao cứ đến đoạn đó, là bọn tôi cứ ré lên cười...Bên trên đại thính đường này, như đã nói qua ở phần trên, là Chapelle của Trường. Tôi mãi nhớ đến hình ảnh Nhà Nguyện này, với lối trang trí rất đơn sơ nhưng thật dể thương, vào Thánh Lể nữa đêm dịp Noel, hoặc Lể Pâques hằng năm. Thời tiết Giáng Sinh ở Huế rất đặc biệt: thời tiết khá lạnh, khoãng 16, 17 độ C, trời thỉnh thoảng điểm chút mưa phùn...Vào dịp Lể, nhà Trường thường mời gia đình học sinh đến dự Lể đêm. Buổi Lể khởi đầu vào khoảng 10 giờ tối,bằng thủ tục thắp nến, được tổ chức ở sân Chào Cờ, dưới tàng cây Búng. Cha Hiệu Trưởng sẽ dẫn đầu đoàn rước, tay Cha ôm tượng Chúa Hài Đồng, phía sau là các cha khác và các trò giúp Lể, tiếp nối là các học sinh và thân nhân, gia đình. Tay ai cũng cầm đèn nến lung linh, đi giữa đêm tối lạnh lẽo, vừa đi vừa đồng ca bài “Đêm đông” hoặc “Đêm thánh vô cùng”...hướng về Nhà Nguyện trên lầu. Không khí thật trang nghiêm, thánh thiện, thoát tục. Những khoảnh khắc đó, tôi đã không tìm lại được về sau, khi vô học ở Sài Gòn, hoặc những Giáng Sinh về sau, trong suốt  thời gian sinh sống tại Hãi Ngoại.

Trở lại cái hàng lang chạy dọc theo “Đại Thính Đường”...đi hết hàng lang đó, bước lên bậc tam cấp, quẹo trái, là Salle d’étude các lớp lớn, từ Sixième trở lên (?), sau đó, là tuần tự các lớp học chương trình Việt. Căn phòng cuối, gần cầu thang, là phòng Lab, giang sơn của Père Oxarango. Căn phòng cũng không lớn lắm, các ghế ngồi được sắp xếp theo kiểu Amphithéâtre, trên các bậc thềm cao thấp khác nhau. Ngoài công dụng phòng Lab, phòng này còn là nơi “tập trung cải tạo” các thành phần vi phạm kỷ luật của trường: những tên nào bị lãnh “Consigne” trong tuần, tới ngày Chủ Nhật, phải đến trình diện tại phòng này. “Cán bộ Quản Lý” chẳng ai khác hơn là Cha Oxarango. Sau khi ổn định chổ ngồi cho các “cải tạo viên”, Cha sẽ khiêng ra một đống báo, thường là báo “Sélection”, phát cho mỗi trò 1 cuốn, một xấp giấy trắng, bắt lật sách ra ở trang...và buộc mỗi trò phải chép lại nội dung, bất kể là nội dung gì, ngoại trừ hình ảnh, cho tới trang...rồi mới nộp lại và ra về...vớt vát phần còn lại của Weekend. Thường thường cũng mất khoảng trên dưới 2 tiếng đồng hồ mới xong hình phạt. Đứa nào hên, gặp phải những trang quảng cáo, hình nhiều, chử ít...Cũng trong Phòng Lab này, tôi nhớ một lần lớp tôi được xử dụng để xem chiếu Phim do Cha Oxarango phụ trách. Ngồi trong bóng tối, thay vì xem phim, tôi ngồi quây “mỏ” nói chuyện. Chúa ôi, cái tát của Cha Oxarango đến bất ngờ, chẳng khác nào ...cú đấm của Muhammad Ali...tôi thiếu đường bị K.O...Cha Oxarango, gốc gác từ Bayonne, Pays Basque. Có bạn đang thắc mắc: tại sao…thằng ‘khốn” này lại nhớ được cái chi tiết “dzô dziên” đó? Thú thật, tôi còn… thắc mắc hơn cả quý vị! Như các bạn biết,  dân Basque nổi tiếng với 2 thứ: “Béret Basque” và kế đến là “Pelote Basque”. Béret Basque thì ai cũng biết: cái nón “nồi” làm bằng nỉ đen...riêng Pelotte Basque là môn thể thao quốc hồn quốc túy của dân Basque, đại khái cũng như môn “Racquet ball” ngày nay, dân Basque dùng loại banh nặng và lớn hơn, và thay vì dùng vợt hình ovale, đan lưới nylon, họ dùng một thứ ”vợt” hình dạng một “móng tay” bự và cong vòng, cũng được làm bằng những loại dây đan, ở phần cuối “móng” có phần bao tay bằng da, để họ mang vào tay...Họ sẽ dùng cái “móng” đó mà đón bắt và liệng banh vào một bức vách...banh dội ra, người khác đỡ...Tuy nhiên, dân nghèo không khả năng mua vợt, thì dùng tay không đánh banh, lâu ngày, tay chai và to như trái chuối sứ...Sau khi nhận cái tát từ Père Oxarango, tôi dám cá với các bạn...10 ăn 1, là ngày xưa, Ổng là dân đánh Pelote bằng tay không! Đơn giản vì sau khi xui xẻo  bị ăn cái tát, tôi...hổng thấy đau chút nào, cái bản mặt “đẹp đẽ” của tôi cứ tê dại ra, giống như lúc bạn...tỏ tình mà bị từ chối vậy! Chừng 5 phút sau thì...khỏi nói, nữa thế kỹ đã qua, mà nghĩ tới, còn cảm thấy nhức nhối! Nhắc lại dài dòng chuyện này, chắc có người nói: “Thằng này dzậy mà coi bộ...thù dai!” Thưa không, tôi không có tật thù dai, tôi chỉ có khuynh hướng ...thi vị hóa những cái “đau”của quá khứ! Nói vội kẽo ở một nơi nào đó, trong “6 cõi ta bà”, Cha Ox nghe được, lại ...vuốt cái mủi “két”, thói quen của Ngài, và đâm ra hối hận đã lỡ ra tay đánh thằng nhỏ ngày trước. Nói tới phòng thí nghiệm, tôi còn nhớ đến một “phát minh” khá hấp dẫn, cũng của cha Oxarango: Các bạn còn nhớ đến cái cửa sổ của phòng TN được Cha thiết kế để trở thành nơi chiếu phim “Slide” không? Chỉ cần kéo cửa sổ ra là các “slide” được tự động chiếu tuần tự lên màn ảnh nhỏ. Các đề tài đại khái liên quan về các di tích, thắng cảnh, tác phẩm nghệ thuật, đền đài, ở Pháp và trên thế giới, có khi về Khoa Học...Đề tài được thay đổi mổi tuần. Cũng là một cách để nâng cao kiến thức của học trò. Kỷ niệm cuối cùng tôi muốn nhắc đến, liên quan đến Phòng Thí Nghiệm này, xảy ra năm 1968, trong những ngày cuối của Biến Cố Mậu Thân. Năm đó tôi đang học Propédeutique ở ĐH. Văn Khoa Huế, mà Cha Oxarango là một trong những Giáo Sư. Sau mấy tuần “chết đi sống lại”, nhà cửa đổ nát, trong suốt thời gian TP. Huế bị chiếm đóng, tôi lẩn trốn cùng gia đình trong khu vực Phú Cam. Phút chót, gia đình tôi may mắn dìu nhau đến được khu vực vừa được giải phóng ở đầu cầu An Cựu. Không nơi nương tựa, gia đình chúng tôi, già, trẻ, lớn, bé gồm gần 10 người, tấp vào Trường Thiên Hữu. Tại đó, Cha Oxarango đã ưu ái đặc biệt cho gia đình chúng tôi  xử dụng phòng thí nghiệm làm nơi tạm trú, thay vì phải sống chung đụng, chật chội, như những người xin tạm cư khác, trong lúc chờ đợi thành phố được hoàn toàn giải tỏa.

( Còn tiếp )

Tác giả bài viết: Trần Văn Thuận

Nguồn tin: Cựu Học Sinh Thiên Hựu

Tổng số điểm của bài viết là: 10 trong 2 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Từ khóa: không đâu

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn